Archive for January, 2015

Næringsliv

Det høgteknologiske industrimiljøet i Bømlo har i stor grad sitt opphav i knoppskyting. Wichmann Motorfabrikk, kjend for sine skipsmotorar, vart seinare til Wärtsilä Norway og er framleis ei hjørnesteinsbedrift. I år 2000
vart produksjon av propellanlegg selt til John Crane-Lips Norway AS, mens Wärtsilä framleis driv produksjon av gear og sal av motorar i tillegg til drift av stor reparasjonsverkstad. I Langevåg har Eidesvikfamilien bygt opp ei stor verksemd innan seismikk og offshore supplytenester.

Rundt desse verksemdene har andre bedrifter innan maritime produkt skote fram. Og i tett samarbeid med Rubbestadnes Yrkesskule får mange ungdommar opplæring innan desse yrka.

Høgteknologiske bedrifter krev godt kvalifisert arbeidskraft, og det har vore ei jamn tilflytting til kommunen. Dette har igjen ført til at handels- og servicenæringa er svært godt utbygd og på eit høgt nivå. Den store utfordringa i dag er å skaffa nok kvalifisert arbeidskraft til auken i arbeidsplassar.

Det har jamt over vore lågare arbeidsløyse i Bømlo enn i regionen og landet, og ein har ikkje vore utsett for dei store svingingane i sysselsetjinga.

Eidesvik AS
Reiarlaget driv i dag ein moderne flåte av spesialskip som opererer innanfor desse marknadsområda: Forsyning, Ankerhandtering og slep, Stand by/Rescue og oljevern, Seismikk og havbotnsundersøking, Vedlikehald av undervassinstallasjonar, Kabellegging.

Eidesvik AS utviklar «skreddarsydde» løysingar for oppdragsgivarane sine, og har dei fleste av skipa på langsiktige kontraktar med leiande operatørar over heile verda. I tillegg til at reiarlaget har eit godt feste i Nordsjømarknaden, har operasjonsområdet dei siste åra strekt seg frå Barentshavet til Mosambik og frå Kina til USA.

Selskapet har om lag 400 tilsette, og meir enn 370 av desse er sjøfølk.

Wärtsilä Norway AS
Wichmann, som er kjend for sine skipsmotorar, vart i 1986 seld til det finske Wärtsilä – konsernet, ein av verdas største produsentar av skipsdieselmotorar og anna skipsutsyr. Dei to Wärtsilä verksemdene i Rubbestadneset ,Wärtsilä Norway og Wärtsilä Propulsion Norway har i dag nærare 500 tilsette og ei omsetning på ca 900 mill. NOK. Produkta er propellere, reduksjonsgear og manøvreringssystem i tillegg til service og sal av alle Wärtsilä-produkta til den norske marknaden.

Skipsreparasjonsavdelinga, som har 150 tilsette og stor moderne flytedokk, kan utføra alle typar reparasjonar som gjev grunnlag for leveransar frå mange mindre verksemder på Bømlo.

 

Overnatting

BØMLO HOTELL

Åpnet 1. november 2003
• Nyoppusset café og restaurant
• Rom med meget god standard
• Inntil 63 senger
• Bespisning og konferanser opptil 250 personer
• God hjemmelaget mat.

Velkommen!

SENTRUMSHOTELLET PÅ BØMLO
• Restaurant/ bar
• Tracteuren à la carte
• Konferanserom/ selskapsrom
• Peisestove
• 25 rom, alle med bad, tlf, TV
• Fabrikkloftet i Brandasund, mat/øl/vin
Velkommen til trivsel og hygge!

GOD OG RIMELEG OVERNATTING FOR STORE OG SMÅ GRUPPER – OLAV SKULEN
(min. 10 personar)

Enkle, doble og fleirsengsrom, i alt 95, alle med bad, tilgang til kjøken med komfyr og kjøleskap. Stort festlokale, auditorium, grupperom,
gymsal og eige sjøhus. Vi har lang erfaring i å skipe til kurs, konferansar, bryllaup, slektsstemne, åremålsdagar o.s.b.
Utlevering av smørbrød, koldtbord og varme rettar.

 

Så mange opplevingar

Brandasund, ein gamal handelsstad

Brandasund ligg idyllisk til, lengst nord i øyriket Bømlo. Brandasund har ei lang historie som handels- og gjestgjevarstad.

Staden fekk truleg namnet etter handelsmannen Jacob Brandt som budde her kring 1660. I den store sildeperioden på 1700- og 1800-talet var Brandasund eit livskraftig sentrum. I 1897 vart her bygt hermetikkfabrikk, og dei selde fiskeprodukt både til inn- og utland. At fisken var frå Brandasund, var eit prov på kvalitet. Hermetikkfabrikken er no omgjort til serveringsstaden “Fabrikk-loftet”.

Enno er det eit tett bygningsmiljø i Brandasund. Hovudbygningar frå tidleg på 1800-talet, “Mosesloftet” frå 1700- talet, drengestove, bakeri, bakarbustad, losjihus, stabbur, skykkje, smie, butikk, fiskefabrikk, kornbu og saltebu. Dette er bygningar som står som trauste monument om storhetstida som ein gong gav livsgrunnlaget for folka her ute. Gjennom tusen år har den lune gode hamna lege sentralt i den ytre leia langs kysten.

Nillo på skjeret vart vide kjend for sin spesielle butikk, og var i mange år ein institusjon i lokalsamfunnet. Nillo er borte no, men butikken står att. Butikken fungerer som museum, og er open for publikum kvar sommar.
Brandasund er eit ynda mål for båtturistar. I 1991 kom det veg over Bømlo ut til desse øyane.

Prøv fiskelykka og nyt naturen!
Mellom bakkar og berg ..”

På Bømlo finst det mange oppmerkte turstiar. Ei vandring på desse stiane gjev deg ei oppleving av det mangfaldet av natur som Bømlo har å by på, med ein unik flora og spanande geologi. Her kan du oppleve alt frå den mektige utsikta frå toppen av Siggjo til opne landskap, frodig skog og spanande kulturlandskap.

Fiske og båtliv
På Bømlo treng du ikkje ha fiskelukke for å få fisk. Mellom holmar og skjer ut mot havet er du nesten garantert åfå fangst. Skjergarden, med holmar og øyar, trange sund og lune vikar, samt kanalane, gjer Bømlo til ei perle for båtturistar. Her treng du ikkje leita lenge før du finn ei lun og trygg hamn. Fleire stader er det tilrettelagt for båt-turistar med gjestebryggjer, dusj og andre fasilitetar.

Bilvandring
er eit nytt og spennande tilbod til dei som vil ha ein meir innhaldsrik tur og ei større naturoppleving enn berre utsikta frå bilen. Som vil kombinera bilturen med godt tilrettelagde, merkte, passeleg lange og interessante fotturar.

Ved hjelp av spesielle turark med kartskisser og informative tekstar for både bilturane og fotturane, kan du på ein enkel måte finna fram. På arket for bilturen er utgangspunktet for fotturane merkte av. Dei startar og endar der ein kan parkera bilen, og tar frå 1 til 3 timar med normal gange. Rutene er godt merkte, og saman med kartskissa og teksten på turarket er det lett å finna vegen.

Bømlo har tre slike fotturar:

- Mosterhamn
- Siggjo
- Brandasund

Turarka kostar kr 10,- pr stk. Du får kjøpt dei på turistkontor og dei fleste overnattingsstader i Hordaland.

Brandasund
Handels- og gjestgjevarstad frå 1600-talet.
Assortert landhandel. “Verdens beste” skillingsbollar.
Dusj, toalett, vaskemaskin og tørketrommel.
Flytebrygger, smøroljer, diesel og bensin.

E. Johnsen & Sønner A/S
5423 Brandasund

Fabrikkloftet:
Bevertningstad, servering av mat, øl, vin.
Open dagleg i sommarsesongen. Elles etter avtale.

Skjeret landhandel i Brandasundet
Tradisjonsrik familieverksemd med sœrpreg. Assortert landhandel, bunkers/bensin. Nytt, moderne fiskemottak/sal av knust is. Nysteikte bollar og kaffi. Dusj, toalett og vaskerom. Rom til leige. Godt utval i utleige-båtar.
5423 Brandasund

 

Moster

Moster, eit sentrum i tusen år…

I vikingtida var Bømlo eit sentrum i landet si historie, og Moster spela ei hovudrolle. På denne tida var sjøferdsla sœrs viktig. Vestlandet var sentrum i landet vårt, og midt i dette området låg Moster. Det er difor ikkje til å undrast over at Moster er så pass sentral i det norske historiebiletet på 1000-talet, då kristninga av landet kom i fokus.

På Moster vert historia gjort levande. Tre av dei store vikingtidskongane i norsk historie er knytte til den tidlegaste misjonshistoria; Håkon den gode, Olav Tryggvason og Olav Haraldson. Alle er dei, kvar på sin måte, knytte til Moster. Minnesmerka er mange; den gamle kyrkja frå 1100-talet, som seiest å vera den eldste kyrkja i Noreg, steinkrossen på Veta-haugen, kongesteinen og minnestøtter.

I mellomalderen vart det tatt ut og brent kalk mange stader i Sunnhordland. På Moster var det fleire kalkbrot, dette var ei viktig attåtnœring heilt fram til vår tid. Eit av desse kalkbrota er i dag Moster Amfi. Inne i Moster Amfi er den kyrkje- og religionshistoriske utstillinga “Frå heidendom til kristendom”, ei tankevekkjande vandring gjennom den norrøne mytologien, samfunn i vikingtida og overgang til kristen tru og livsforståing.

I Amfisalen vert biletspelet “1000 år – Ei messe” vist. Dette er ei reise i lyd og bilete gjennom kyrkjebygg, liturgiar og kyrkjekunst frå kyrkja sitt tusenårige liv i Norge.

Den gamle gruvegangen knyter saman opplevinga mellom historisk tid, den industrielle utviklinga og kulturanlegget Moster Amfi.

I Mostraspelet “Kristkongane på Moster” vert me tekne med i historia som skildrar ei dramatisk brytningstid i Noregssoga, møtet mellom gamal og ny tru. Spelet spenner over eit tidsrom på 30 år, då Moster kom til å stå i sentrum for viktige historiske hendingar.

I nokre timar vert me dregne 1000 år attende i tida, og får vera vitne til korleis desse omveltingane i samfunnet også set sine spor i einskildmenneska. Her får me vår eiga soge og kulturbakgrunn levandegjort gjennom ei dramatisert framstilling på historisk grunn. Sogespelet lokkar fram både smil og tårer. Spelet vart synt fram første gong i 1984 og er skrive av forfattaren Johannes Heggland.

Moster Gamle Kyrkje
Snorre fortel at i år 995 la Olav Tryggvason til lands på Moster etter ferda over Nordsjøen frå England for å bli konge i Norge. Her feira han messe og grunnla ei kyrkje på same staden, og her har Olav den heilage og biskopen hans halde ting i år 1024.

Fortidsminneforeningen kjøpte kyrkja i 1874. Moster kyrkje er truleg den norske bygdekyrkja som har lengst antikvarisk historie.

Moster kyrkje er av dei enklaste kyrkjebygningane i landet, med
kvadratisk kor og rektangulœrt skip. Den einaste utvendige dekoren er klebersteinssokkelen. Innvendig er veggene dekte av etter-reformatorisk dekor. Det bevarte interiøret viser at kyrkja har gjennomgått ei stor omform-ing innvendig tidleg på 1600-talet. Preikestolen er i renessansestil.

Moster kyrkje vart på 1600-1700 talet rikt utstyrt med gåver frå byborgarar og handelsmenn. Lensherrar og adelsmenn har ikkje etterlete seg spor i form av gåver. I 1732 gav ei rekkje tollarar, prestar og handelsmenn nye, store vindauge i kor og skip, og fekk sine namn og titlar malte på rutene. Den utsmykninga som gir kyrkja mest karakter, er likevel dei rike kalkmaleria som dekkjer alle veggene.

Fortidsminneforeningen forvaltar denne kulturarven saman med lokale krefter. Kyrkja er freda og underlagt Riksantikvaren si overvaking. Kyrkja vert stundom brukt til gudstenester. Kyrkja kan leigast til kulturopplevingar, bryllaup og barnedåp.

Mostraspelet
Sogespelet “Kristkongane på Moster” er den sentrale delen i ei kulturhelg som omfattar teater, konsertar, gudsteneste, utstillingar m.m.

Tid: Månadsskiftet mai/juni
Billettsal: Posten eller Billettservice

Moster Amfi
nord-Europas mest unike friluftscene og utandørs teatersal, med sitjeplass til 1300 tilskodarar, er veleigna for teaterframsyningar og konsertar m.m. I 1995 vart det store jubileet “Kyrkja i Noreg 1000 år” feira her. Inne i Moster Amfi ligg utstillinga “Frå heidendom til kristendom”, ei tankevekkjande vandring gjennom den norrøne mytologien, samfunnet i vikingtida og overgangen til kristen tru og livsforståing. I Amfisalen viser me biletspelet “1000 år – ei messe”. Spelet fylgjer to parallelle liner, den historiske frå 995 og fram til 1995, og den liturgiske frå inngang til utgang av høgmessa. Amfisalen nyttar me og til konsertar, teater, utstillingar, foredrag og selskapsarrangement. I Amfi-kafeen kan du sitja og nyta kunstutstillingar på veggene i kombinasjon med kaffi og nysteikte vaflar.

 

Perler på ei snor

Me ser på Bømlo som ei øy med tusen perler strødde rundt. Eit vell av idyllar som lokkar med livd for vind, kvile for auga og lukt av rå natur…
Me har mykje ver!

Langevåg – eit kraftsenter
Området rundt Langevåg i sør er ein av dei eldste buplassane i distriktet. Her vart grønstein frå Hespriholmen forma til reiskap og våpen før dei vart utskipa. Denne bergverksindustrien varte ved i meir enn 5 000 år, og er kalla “Noregs eldste industri”.

Seinare har ulike maritime aktivitetar som fiskeri, sjøfart og havbruk gjeve den største verdiskapinga. Dei siste ti-åra har Eidesvik-gruppa vore mellom dei fremste i å bruka høgteknologisk maritim kompetanse.

Espeværgruppa som driv med produksjon av laks frå smolt til ferdige produkt, har eit av Noregs mest moderne lakseslakteri lokalisert i Langevåg.

Langevåg Bygdatun
Langevåg Bygdatun er eit fleirbrukshus som skal stå ferdig våren 2005, og som skal gi plass til næring, helse, kultur og idrett.

Dette blir eit senter for oppleving og opplæring som spenner frå fjern fortid til ei spanande framtid. Her tek ein sikte på å presentera vår felles kulturarv med fornminne og kyst- og fiskerihistorie, ved bruk av ulike former for mediapresentasjon.

Ulike opplevingsmål:
Det eldste bedehuset i landet, motormuseum, kyrkje frå 1621, gjestebryggje for småbåtar, variert natur med oppmerka turstiar. Eit framifrå utgangspunkt for sportsfiske, havfiske og rekreasjon.

Frå Langevåg går det båt til øysamfunnet Espevær og ferje til Buavåg på fastlandet.

 

Litt historie

“Utkiken rapporterte land i sikte. Det var “Siggen” på Bømmeløen”. Roald Amundsen på polarskuta “Fram” fekk på denne måten landkjenning med fedrelandet att. Slik har Siggjo og Bømlo stige fram for sjøfarande opp gjennom tidene og vore fyrste landkjenninga med Noreg.

Etter den siste istida søkte menneska nordover langs norskekysten. Kysten ved Bømlo med sine mange skjer, sund og holmar var eit ypparleg område for fiske og sjøfangst. Den fyrste tida var det jegerstammer, seinare vart folka meir bufaste. Dei eldste steinalderbuplassane på Bømlo er om lag 10 000 år gamle.

Hespriholmen
For om lag 9 000 år sidan byrja veidefolket å nytta grønstein frå Hespriholmen til reiskapar. I skrøpelege skinnfarkostar har dei teke seg fram til denne vesle holmen, brote laus stein og ført han inn til Langevåg.

Langevåg
På Langevåg budde “grønsteinsfolket”. Her vart grønstein frå Hespriholmen bearbeidd til reiskap og våpen i mange tusen år. Hoggeplassar og buplassar frå steinalderen ligg tettare her enn nokon annan stad på Vestlandet. Etter kvart vart grønstein det dominerande råstoffet til øksar i eldre steinalder. Den kjende arkeologen Haakon Shetelig kalla Bømlo for “sogelandet”.

Fiskerihistoria
Bømlo har til alle tider vore knytta til havet, og bømlingen har vore fiskarbonde. Rundt 1830 kom det store innsig av vårsild til vestsida av Bømlo.

Espevœr
Espevœr stod sentralt i dette fisket, og Baadehuset (i dag museum) var i sentrum.

Seinare vart Espevœr eit midtpunkt for hummarfisket, der utskiping frå hummarparkane til inn- og utland gjekk føre seg. Espevœr var og sentral i byrjinga av 1900-talet då makrelldorginga i Nordsjøen var ei viktig nœring.

Også i dag er svœrt mange bømlingar knytta til maritime arbeidsplassar gjennom fiske, skipsfart og oppdretts-nœring.

Gullgruvene
På siste del av 1800-talet opplevde Bømlo eit stort “industrieventyr”. Eit gullfunn som ein liten gut gjorde, utløyste skjœre “gullrushet”. Rundt 1885, då det var på det mest hektiske, var fleire hundre mann i arbeid i gullgruvene ved Lykling. Til saman vart det funne om lag 140 kg reint gull.

Wichmannsmia
Bømlo si nyare industrihistorie starta i Wichmannsmia på Rubbestadneset i 1903. Her vart den fyrste båtmotoren laga. Dette gav opptakten til Wichmann Motorfabrikk – no Wärtsilä Norway AS. Mange knoppskytingar skjedde rundt denne verksemda, alle høgteknologiske arbeidsplassar knytta til det maritime miljøet.

1000-års jubileet og Kristenretten
I 1995 var det storfeiring på Bømlo. Då feira kyrkja at det var 1000 år sidan Olav Tryggvasson steig i land på Moster, let reisa landtelt og heldt messe. Seinare har det vore ein ubroten gudstenestetradisjon i Noreg.

I 1024 kom Olav Haraldsson (den Heilage) til Mostratinget for å få vedteke kristenretten.